Menü
  • Fikri Bağımsızlık
  • Intellectual Independence
  • ا لا ســتقلا ل ا لفكــر ي
  • İbn Haldun Üniversitesi'nin aylık gazetesidir.
  • Açık Medeniyet Gazetesi

Çanakkale Zaferinin Sonuçları

Çanakkale’de deniz ve karada kazanılan zaferler, Balkan felaketiyle içte ve dışta sarsılmış bulunan Osmanlı Devletinin saygınlığını kurtarıp güçlendirdi.

Gelibolu Yarımadasında elde edilen zafer; bir milletin eski güç ve dinamizmini koruduğunu ve çöküntü dönemini yaşayan bir İmparatorluğun içindeki kahraman bir milletin varlığını yeniden ortaya koydu. Bir başka deyişle; Çanakkale’de ölmesini bilenler, bu göğsü iman dolu milletin tarihten silinmeden ilelebet var olacağını kanıtladı. Bu parlak zafer, Batılıların Doğulu müttefiki Rusya’ya ulaşmasına fırsat vermemiş, mahsur kalan Çarlık Rusya’sı içeriden çöktü ve Bolşevikler iktidara geldi. Yani Çanakkale Zaferi tarihte Çarlık Rusya’sının sonunu getirdi.

Anlaşma Devletlerinin Çanakkale’deki başarısızlıkları, başlangıçta savaşa katılmamış olan Balkan Devletlerinin tutumlarını da farklı yönde etkiledi. Örneğin Bulgaristan, merkez devletlerinin yanında yer alırken Romanya, Yunanistan ve İtalya, daha bir süre daha savaş dışında kaldı. Arap ayaklanmaları da bir yıl kadar ertelendi.

Birleşik Krallık ve Fransız donanmalarının Çanakkale’de uğradığı yenilgi, Londra ve Paris yönetimlerinin saygınlığını bir hayli sarstı. Özellikle İngilizlerin denizlerdeki tartışılmaz üstünlüğü imajını ortadan kalktı. Bu da onların sömürgelerindeki bağımsızlık ve özgürlük akımlarının doğuşuna ve dolayısıyla dünya siyasî haritasını değiştiren gelişmelere yol açtı.

İngiliz dominyonlarında bağımsızlık rüzgârları

Avustralya ve Yeni Zelanda gibi İngiliz dominyonu deniz aşırı ülke askerleri, Çanakkale’de hayatlarını yitirirken, “Neden ve kimin için savaştıkları” şeklinde akıllarında oluşan sorular, o ülkelerde de giderek ulusal bilincin ilk kıvılcımlarını çaktırdı. Nitekim 9 Eylül 1922’de Yunanlılar denize döküldükten sonra, Türk ordularının Boğazlar bölgesine kaydırılması üzerine, Churcill’in Avustralya’dan yeniden yardım isteğine karşılık ülke başbakanı, “Tek bir askerin hayatını tehlikeye koymayacağını ve yeniden savaşa karar verilirse, dominyondan yardım istenmemesi gerektiğini” vurguladı.

Çanakkale savaşlarının dikkate alınması gereken ilginç bir sonucu da aylar boyunca gece ve gündüz çarpışan iki düşman ordu askerleri arasında, belki de savaşın kaderini paylaşmanın getirdiği bir yakınlaşma ve dostluğun gözlenmesi oldu. Bu durum savaş sonrası ülkeler arasındaki siyasî ilişkileri de olumlu yönde etkiledi. Avustralya ve Yeni Zelanda ile anlamlı dostluklar oluştu.  

Çanakkale zaferinin en önemli ve anlamlı sonuçlarından birisi de, Doğu’nun en büyük imparatorluğu Çarlık Rusya’nın yıkılması yanında, ülkesinde güneş batmayan Büyük Britanya İmparatorluğunda da, ilk yarayı açmaya yetmiş olmasıydı. İngiliz emperyalizmi şiddetli bir yara aldı.

Birinci Dünya Savaşı yaklaşık iki yıl uzadı

Bu zafer, İngiliz ve Fransızların, Osmanlı Devletini savaş dışı bırakarak Almanya’nın güneydoğudan kuşatılmasını amaçlayan stratejisini de boşa çıkardı. Bu durum, savaşın iki yıl uzamasına neden oldu. Boğaz’ın açılmaması, Rusya’yı yalnız silah ve malzeme yardımından yoksun bırakmakla kalmadı, aynı zamanda yarım milyon İngiliz ve Fransız askerini bu cepheye çekerek Alman cephesinden uzakta tuttu ve Almanya’nın Doğu Avrupa cephesindeki harekâtını kolaylaştırdı.

Boğazların kapalı tutulması sayesinde, iki yıl uzayan savaş boyunca Anlaşma Devletlerinin ekonomilerinde sıkıntılar baş gösterdi. Bu durum, özellikle Rusya’yı bunalıma sürüklemekle kalmadı, ülkede rejim değişti ve ülke savaş dışı kaldı.